از ۱۴ تا ۱۹ سالگی؛ ۱۰ شطرنج‌باز ایرانی که پیش از ۲۰سالگی استادبزرگ شدند
رسیدن به عنوان استادبزرگی برای بیشتر بازیکنان جهان، نتیجه سال‌ها تمرین و حضور مداوم در مسابقات است؛ مسیری سخت که طی‌کردن آن معمولاً سال‌ها طول می‌کشد. اما در شطرنج ایران بازیکنانی حضور دارند که این مسیر را خیلی زود طی کردند و در سنین نوجوانی به این عنوان رسیدند.
پشت هرکدام از این عنوان‌ها داستان متفاوتی وجود دارد؛ از شروع کار در کودکی و حمایت خانواده‌ها گرفته تا تمرین‌های روزانه و رقابت در تورنمنت‌های خارجی. در این گزارش، مسیر ۱۰ استادبزرگ شطرنج ایران را مرور می‌کنیم که توانستند پیش از رسیدن به ۲۰سالگی به عنوان استادبزرگی دست پیدا کنند.
پشت هرکدام از این عنوان‌ها داستان متفاوتی وجود دارد؛ از شروع کار در کودکی و حمایت خانواده‌ها گرفته تا تمرین‌های روزانه و رقابت در تورنمنت‌های خارجی. در این گزارش، مسیر ۱۰ استادبزرگ شطرنج ایران را مرور می‌کنیم که توانستند پیش از رسیدن به ۲۰سالگی به عنوان استادبزرگی دست پیدا کنند.
1. احسان قائم‌مقامی؛ نخستین استادبزرگ تاریخ شطرنج ایران
پیش از مطرح‌شدن نسل جدید شطرنج ایران، احسان قائم‌مقامی نخستین بازیکنی بود که توانست به عنوان استادبزرگی برسد؛ موفقیتی مهم در دوره‌ای که شطرنج ایران تازه در آغاز مسیر رشد خود قرار داشت.
قائم‌مقامی شطرنج را از ابتدا به‌عنوان رشته اصلی خود انتخاب نکرده بود؛ او در نوجوانی فوتبال بازی می‌کرد، مهاجم بود و حتی کاپیتانی یک تیم نوجوانان در تهران را بر عهده داشت. در هشت‌سالگی با شطرنج آشنا شد و به‌مرور این رشته جای فوتبال را در زندگی او گرفت. او در سال ۲۰۰۱ و در سن ۱۸سالگی به عنوان استادبزرگی رسید. قائم‌مقامی در کنار شطرنج درس خود را هم ادامه داد و در رشته حقوق فارغ‌التحصیل شد. عنوان او ثابت کرد شطرنج‌بازان ایرانی هم می‌توانند به بالاترین سطح این رشته برسند.
قائم‌مقامی شطرنج را از ابتدا به‌عنوان رشته اصلی خود انتخاب نکرده بود؛ او در نوجوانی فوتبال بازی می‌کرد، مهاجم بود و حتی کاپیتانی یک تیم نوجوانان در تهران را بر عهده داشت. در هشت‌سالگی با شطرنج آشنا شد و به‌مرور این رشته جای فوتبال را در زندگی او گرفت. او در سال ۲۰۰۱ و در سن ۱۸سالگی به عنوان استادبزرگی رسید. قائم‌مقامی در کنار شطرنج درس خود را هم ادامه داد و در رشته حقوق فارغ‌التحصیل شد. عنوان او ثابت کرد شطرنج‌بازان ایرانی هم می‌توانند به بالاترین سطح این رشته برسند.
Ghaem Maghami, Ehsan (2588) - Salem A R, Saleh (2493) Asian Zonal 3.1 Men Championship 2011 (Sharjah), 09.07.2011
0 / 0
2. پویا ایدنی؛ طلای مسابقات جهانی زیر ۱۸ سال و ادامه تحصیل در داروسازی
پویا ایدنی شطرنج را از سال ۲۰۰۳ و در هشت‌سالگی شروع کرد. او پله‌پله رده‌های سنی را پشت سر گذاشت و با نایب‌قهرمانی مسابقات مدارس جهان در سال ۲۰۰۷ و مدال برنز نوجوانان آسیا در سال ۲۰۰۹ شناخته شد.
مهم‌ترین نتیجه دوران نوجوانی او در سال ۲۰۱۳ در العین امارات رقم خورد؛ جایی که توانست مدال طلای مسابقات قهرمانی جهان زیر ۱۸ سال را به دست آورد. ایدنی در سال ۲۰۱۱ عنوان استاد بین‌المللی گرفت و در سال ۲۰۱۴، زمانی که ۱۹ سال داشت، استادبزرگ شد. او هم‌زمان در رشته داروسازی دانشگاه شهید بهشتی درس خواند و توانست بین شطرنج حرفه‌ای و دانشگاه تعادل ایجاد کند. ایدنی که سال‌ها برای تیم ملی ایران بازی می‌کرد، در اوت ۲۰۲۶ فدراسیون خود را به فرانسه تغییر داد.
مهم‌ترین نتیجه دوران نوجوانی او در سال ۲۰۱۳ در العین امارات رقم خورد؛ جایی که توانست مدال طلای مسابقات قهرمانی جهان زیر ۱۸ سال را به دست آورد. ایدنی در سال ۲۰۱۱ عنوان استاد بین‌المللی گرفت و در سال ۲۰۱۴، زمانی که ۱۹ سال داشت، استادبزرگ شد. او هم‌زمان در رشته داروسازی دانشگاه شهید بهشتی درس خواند و توانست بین شطرنج حرفه‌ای و دانشگاه تعادل ایجاد کند. ایدنی که سال‌ها برای تیم ملی ایران بازی می‌کرد، در اوت ۲۰۲۶ فدراسیون خود را به فرانسه تغییر داد.
0 / 0
3. پرهام مقصودلو؛ روزی ۱۰ ساعت تمرین و قهرمانی مقتدرانه در جوانان جهان
پرهام مقصودلو (متولد ۱۱ اوت ۲۰۰۰) در سپتامبر ۲۰۱۶ و در سن ۱۶سالگی به عنوان استادبزرگی رسید. نقطه عطف کارنامه او در سال ۲۰۱۸ و در مسابقات قهرمانی جوانان جهان (زیر ۲۰ سال) در ترکیه رقم خورد.
پرهام در این رقابت‌ها با ۹٫۵ امتیاز از ۱۰ دور و با ۲ امتیاز اختلاف نسبت به نفر دوم قهرمان شد. عملکرد او در این تورنمنت به ریتینگ ۲۹۷۶ رسید که نتیجه‌ای بسیار بالا بود. او در گفت‌وگویی با وب‌سایت چس‌بیس اعلام کرده بود که روزانه دست‌کم ۱۰ ساعت شطرنج کار می‌کند و هدفش رسیدن به قهرمانی جهان است. تمرین زیاد و بازی هجومی باعث شد پرهام خیلی زود جایگاه خود را میان شطرنج‌بازان سطح اول دنیا پیدا کند.
پرهام در این رقابت‌ها با ۹٫۵ امتیاز از ۱۰ دور و با ۲ امتیاز اختلاف نسبت به نفر دوم قهرمان شد. عملکرد او در این تورنمنت به ریتینگ ۲۹۷۶ رسید که نتیجه‌ای بسیار بالا بود. او در گفت‌وگویی با وب‌سایت چس‌بیس اعلام کرده بود که روزانه دست‌کم ۱۰ ساعت شطرنج کار می‌کند و هدفش رسیدن به قهرمانی جهان است. تمرین زیاد و بازی هجومی باعث شد پرهام خیلی زود جایگاه خود را میان شطرنج‌بازان سطح اول دنیا پیدا کند.
0 / 0
4. مسعود مصدق‌پور؛ قهرمانی در مسابقات جهانی زیر ۱۸ سال
مسعود مصدق‌پور از بازیکنانی بود که در رده‌های سنی خوش درخشید. بزرگ‌ترین موفقیت نوجوانی او در سال ۲۰۱۵ در مسابقات قهرمانی جهان زیر ۱۸ سال در یونان رقم خورد؛ رقابتی که مصدق‌پور در آن با ۹٫۵ امتیاز از ۱۱ بازی و با یک امتیاز اختلاف قهرمان شد، در حالی که در آن زمان هنوز عنوان استاد بین‌المللی هم نداشت.
او در سال ۲۰۱۶ در مسابقات بین‌المللی جام خزر نیز با کسب ۷ امتیاز از ۹ بازی و پوئن‌شکنی بهتر نسبت به استادبزرگ‌های باسابقه، در رتبه نخست قرار گرفت. مصدق‌پور با ادامه همین روند، در سال ۲۰۱۷ و در ۱۹سالگی توانست مدارک خود را تکمیل کند و رسماً به عنوان استادبزرگی برسد.
او در سال ۲۰۱۶ در مسابقات بین‌المللی جام خزر نیز با کسب ۷ امتیاز از ۹ بازی و پوئن‌شکنی بهتر نسبت به استادبزرگ‌های باسابقه، در رتبه نخست قرار گرفت. مصدق‌پور با ادامه همین روند، در سال ۲۰۱۷ و در ۱۹سالگی توانست مدارک خود را تکمیل کند و رسماً به عنوان استادبزرگی برسد.
Alekseenko, Kirill (2539) - Mosadeghpour, Masoud (2420) WYCC Open 18 (Porto Carras), 28.10.2015
0 / 0
5. شاهین لرپری‌زنگنه؛ انتخاب میان شطرنج حرفه‌ای و تحصیل در دانشگاه
شاهین لرپری‌زنگنه در سال ۲۰۱۵ عنوان استاد بین‌المللی را دریافت کرد و در اواخر سال ۲۰۱۶، پیش از ۱۸سالگی، ریتینگ خود را به مرز ۲۵۰۷ رساند. با ثبت نورم‌های لازم در مسابقات بلغارستان و المپیاد باکو، عنوان استادبزرگی او در سال ۲۰۱۷ به تأیید فیده رسید.
نکته مهم در مسیر شاهین، تمرکز او روی دانشگاه بود. ایوان سوکولوف، مربی وقت تیم ملی ایران، در مصاحبه‌ای گفته بود که شاهین تصمیم گرفت در رشته حقوق بین‌الملل درس بخواند و به همین خاطر وقت کمتری برای تمرین مداوم شطرنج داشت. داستان شاهین نمونه‌ای از تصمیم‌های سختی است که بسیاری از ورزشکاران نوجوان میان ادامه تحصیل و ورزش حرفه‌ای با آن روبه‌رو می‌شوند
نکته مهم در مسیر شاهین، تمرکز او روی دانشگاه بود. ایوان سوکولوف، مربی وقت تیم ملی ایران، در مصاحبه‌ای گفته بود که شاهین تصمیم گرفت در رشته حقوق بین‌الملل درس بخواند و به همین خاطر وقت کمتری برای تمرین مداوم شطرنج داشت. داستان شاهین نمونه‌ای از تصمیم‌های سختی است که بسیاری از ورزشکاران نوجوان میان ادامه تحصیل و ورزش حرفه‌ای با آن روبه‌رو می‌شوند
6. محمدامین طباطبایی؛ پیشرفت مداوم از رده‌های پایه تا یک‌چهارم جام جهانی
محمدامین طباطبایی (متولد ۵ فوریه ۲۰۰۱ در تهران) نمونه‌ای از پیشرفت پیوسته در شطرنج است. او عنوان‌های خود را به‌ترتیب به دست آورد: کاندیدای استادی در ۲۰۰۹، استاد فیده در ۲۰۱۰ و استاد بین‌المللی در ۲۰۱۵. او همچنین در سال ۲۰۱۴ نایب‌قهرمان مسابقات زیر ۱۴ سال جهان شد. طباطبایی در سال ۲۰۱۸ و در ۱۷سالگی عنوان استادبزرگی را تکمیل کرد. سوکولوف در مصاحبه‌هایش، طباطبایی را در کنار فیروزجا و مقصودلو یکی از امیدهای بزرگ شطرنج ایران می‌دانست. طباطبایی این روند را در سال‌های بعد هم حفظ کرد؛ قهرمانی در مسابقات مسترز بیل ۲۰۱۹ و صعود به مرحله یک‌چهارم نهایی جام جهانی فیده در سال ۲۰۲۱ نشان داد که پیشرفت او ادامه‌دار بوده است.
0 / 0
7. علیرضا فیروزجا؛ شروع از هشت‌سالگی و صعود سریع در شطرنج جهان
علیرضا فیروزجا (متولد ۱۸ ژوئن ۲۰۰۳ در بابل) برعکس بسیاری از استادبزرگ‌ها که از ۴ یا ۵سالگی وارد شطرنج می‌شوند، بازی را از هشت‌سالگی شروع کرد؛ اما با سرعت زیادی جلو رفت.
او در سال ۲۰۱۶ و در ۱۲سالگی قهرمان مسابقات بزرگسالان ایران شد و رکورد جوان‌ترین قهرمان کشور را شکست. در همان سال عنوان استاد بین‌المللی را گرفت و برای المپیاد باکو انتخاب شد. فیروزجا در سال ۲۰۱۸ و در سن ۱۴سالگی توانست عنوان استادبزرگی را کسب کند. سوکولوف در آن زمان سرعت تصمیم‌گیری و توانایی محاسبه فیروزجا را با جوانی ویشی آناند مقایسه کرده بود. فیروزجا در سال ۲۰۱۹ به فرانسه مهاجرت کرد و در ۲۰۲۱ فدراسیون خود را تغییر داد، اما دوران رسیدن او به استادبزرگی زیر پرچم ایران سپری شد.
او در سال ۲۰۱۶ و در ۱۲سالگی قهرمان مسابقات بزرگسالان ایران شد و رکورد جوان‌ترین قهرمان کشور را شکست. در همان سال عنوان استاد بین‌المللی را گرفت و برای المپیاد باکو انتخاب شد. فیروزجا در سال ۲۰۱۸ و در سن ۱۴سالگی توانست عنوان استادبزرگی را کسب کند. سوکولوف در آن زمان سرعت تصمیم‌گیری و توانایی محاسبه فیروزجا را با جوانی ویشی آناند مقایسه کرده بود. فیروزجا در سال ۲۰۱۹ به فرانسه مهاجرت کرد و در ۲۰۲۱ فدراسیون خود را تغییر داد، اما دوران رسیدن او به استادبزرگی زیر پرچم ایران سپری شد.
8. آرین غلامی؛ مدال‌آوری در تمام رده‌های سنی
آرین غلامی شطرنج را از شش‌سالگی آغاز کرد و برخلاف کسانی که فقط در یک دوره نتیجه می‌گیرند، در بیشتر رده‌های سنی مدال آورد. او در سال ۲۰۰۹ طلای زیر ۸ سال جهان در ترکیه را گرفت و یک سال بعد در مسابقات مدارس زیر ۹ سال جهان به مقام نخست رسید.
او در ادامه قهرمانی‌های زیر ۱۲ سال (۲۰۱۲) و زیر ۱۴ سال (۲۰۱۴) آسیا را به دست آورد. غلامی که از سال ۲۰۱۵ در ترکیب تیم ملی بزرگسالان هم بازی می‌کرد، در سال ۲۰۲۰ و در سن ۱۸سالگی توانست مدارک خود را تکمیل کند و استادبزرگ شود. تداوم در مسابقات پایه پایه محکمی برای موفقیت او در رده بزرگسالان ساخت.
او در ادامه قهرمانی‌های زیر ۱۲ سال (۲۰۱۲) و زیر ۱۴ سال (۲۰۱۴) آسیا را به دست آورد. غلامی که از سال ۲۰۱۵ در ترکیب تیم ملی بزرگسالان هم بازی می‌کرد، در سال ۲۰۲۰ و در سن ۱۸سالگی توانست مدارک خود را تکمیل کند و استادبزرگ شود. تداوم در مسابقات پایه پایه محکمی برای موفقیت او در رده بزرگسالان ساخت.
0 / 0
9. بردیا دانشور؛ قهرمانی کشور در ۱۶سالگی و موفقیت در تورنمنت‌های آزاد
بردیا دانشور (متولد ۲۰۰۶) در سال ۲۰۱۸ و در ۱۲سالگی عنوان استاد بین‌المللی را به دست آورد. سکوی پرتاب او در خرداد ۱۴۰۱ (ژوئن ۲۰۲۲) رقم خورد؛ جایی که در ۱۶سالگی در مسابقات قهرمانی کشور در ساری به مقام نخست رسید و قهرمان بزرگسالان ایران شد.
فیده در آوریل ۲۰۲۳ و زمانی که دانشور هنوز ۱۶ سال داشت، عنوان استادبزرگی او را تصویب کرد. او پس از این عنوان نیز نتایج خوبی گرفت؛ قهرمانی بدون باخت در مسابقات آزاد آکتوبه در سال ۲۰۲۳ و قهرمانی در مسابقات آزاد شارجه در سال ۲۰۲۴ در حضور استادبزرگ‌های باسابقه، نشان داد که موفقیت او به رده‌های پایه محدود نمی‌ماند.
فیده در آوریل ۲۰۲۳ و زمانی که دانشور هنوز ۱۶ سال داشت، عنوان استادبزرگی او را تصویب کرد. او پس از این عنوان نیز نتایج خوبی گرفت؛ قهرمانی بدون باخت در مسابقات آزاد آکتوبه در سال ۲۰۲۳ و قهرمانی در مسابقات آزاد شارجه در سال ۲۰۲۴ در حضور استادبزرگ‌های باسابقه، نشان داد که موفقیت او به رده‌های پایه محدود نمی‌ماند.
[Event "7th Sharjah Masters 2024"] [Site "Sharjah UAE"]
0 / 0
10. سینا موحد؛ از دیدن یک بروشور تا رکورد جوان‌ترین استادبزرگ ایران
سینا موحد (متولد ۲۷ مه ۲۰۱۰ در اهواز) داستان جالبی برای شروع شطرنج دارد. او در شش‌سالگی بروشور تبلیغاتی یک مدرسه شطرنج را دید و با اصرار از خانواده‌اش خواست در کلاس‌های آن ثبت‌نام کند. او کار را زیر نظر مربیان اولیه آغاز کرد و بعدها با استادبزرگ‌هایی مانند پوریا دارینی و پویا ایدنی تمرین کرد.
طبق گزارش رسمی فیده در سال ۲۰۲۱، سینا در ۱۰سالگی روزانه ۶ تا ۷ ساعت تمرین حضوری و آنلاین داشت. او در سال ۲۰۲۰ مدال طلای مسابقات آنلاین سریع جوانان جهان را کسب کرد و در سال ۲۰۲۴ با کسب نورم سوم در مسابقات آزاد باکو، شرایط عنوان استادبزرگی را تکمیل کرد. فیده در اکتبر ۲۰۲۴ عنوان او را در سن ۱۴ سال و ۴ ماهگی تصویب کرد تا سینا رکورد فیروزجا را بشکند و جوان‌ترین استادبزرگ تاریخ شطرنج ایران شود.
طبق گزارش رسمی فیده در سال ۲۰۲۱، سینا در ۱۰سالگی روزانه ۶ تا ۷ ساعت تمرین حضوری و آنلاین داشت. او در سال ۲۰۲۰ مدال طلای مسابقات آنلاین سریع جوانان جهان را کسب کرد و در سال ۲۰۲۴ با کسب نورم سوم در مسابقات آزاد باکو، شرایط عنوان استادبزرگی را تکمیل کرد. فیده در اکتبر ۲۰۲۴ عنوان او را در سن ۱۴ سال و ۴ ماهگی تصویب کرد تا سینا رکورد فیروزجا را بشکند و جوان‌ترین استادبزرگ تاریخ شطرنج ایران شود.
[Event "Baku Open 2024"] [Site "Baku, Azerbaijan"] [Date "2024.07.02"] [Round "4.1"] [White "Movahed, Sina"] [Black "Puranik, Abhimanyu"] [Result "1-0"] [ECO "B32"]
0 / 0
چه عواملی در مسیر این ۱۰ نفر مشترک بود؟
بررسی زندگی این بازیکنان نشان می‌دهد که شیوه ثابتی برای موفقیت وجود ندارد؛ قائم‌مقامی از فوتبال به شطرنج آمد، ایدنی داروسازی خواند، مقصودلو روزی ۱۰ ساعت تمرین می‌کرد، زنگنه حقوق بین‌الملل را انتخاب کرد و موحد با یک بروشور ساده راهی کلاس شطرنج شد.
بااین‌حال، چند عامل در میان بیشتر آن‌ها مشترک بود:
شروع شطرنج بین سنین ۶ تا ۸ سالگی
پشتیبانی مداوم خانواده‌ها در طول مسیر
استفاده از سایت‌ها، نرم‌افزارها و تمرین آنلاین برای جبران دسترسی محدود به مسابقات خارجی
در کنار این عوامل، مشکلات هم کم نبوده‌اند. ایوان سوکولوف پیش از این به هزینه‌های سنگین سفرهای خارجی، نوسانات ارزی و سختی‌های دریافت ویزا برای تورنمنت‌های اروپایی اشاره کرده بود؛ مشکلاتی که شرکت در مسابقات بین‌المللی را برای بازیکنان ایرانی سخت می‌کرد. بررسی کارنامه این ۱۰ بازیکن نشان می‌دهد استعداد شطرنج در ایران بالاست، اما برای حفظ این موفقیت‌ها، شطرنج‌بازان به برنامه‌ریزی منظم، حمایت مالی و امکان حضور مداوم در مسابقات نیاز دارند.
بااین‌حال، چند عامل در میان بیشتر آن‌ها مشترک بود:
شروع شطرنج بین سنین ۶ تا ۸ سالگی
پشتیبانی مداوم خانواده‌ها در طول مسیر
استفاده از سایت‌ها، نرم‌افزارها و تمرین آنلاین برای جبران دسترسی محدود به مسابقات خارجی
در کنار این عوامل، مشکلات هم کم نبوده‌اند. ایوان سوکولوف پیش از این به هزینه‌های سنگین سفرهای خارجی، نوسانات ارزی و سختی‌های دریافت ویزا برای تورنمنت‌های اروپایی اشاره کرده بود؛ مشکلاتی که شرکت در مسابقات بین‌المللی را برای بازیکنان ایرانی سخت می‌کرد. بررسی کارنامه این ۱۰ بازیکن نشان می‌دهد استعداد شطرنج در ایران بالاست، اما برای حفظ این موفقیت‌ها، شطرنج‌بازان به برنامه‌ریزی منظم، حمایت مالی و امکان حضور مداوم در مسابقات نیاز دارند.
دیدگاه‌ها 0
برای ثبت دیدگاه، ابتدا وارد حساب کاربری شوید.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید!